Η Αμάλθεια είναι σύμφωνα με το μύθο η τροφός του Δία τα χρόνια που αυτός μεγάλωνε κρυμμένος σε ένα σπήλαιο στην Κρήτη για να προστατευτεί από τον πατέρα του Κρόνο.

Η κατσίκα, Αμάλθεια έδινε το γάλα της στον μικρό Δία. Μαζί με τη Μέλισσα και τους μυθικούς Κουρήτες βοήθησαν στην περιπετειώδη γέννηση και ανατροφή του Δία, του μεγαλύτερου των δώδεκα θεών του Ολύμπου, ώστε αυτός μεγαλώνοντας να διεκδικήσει και να αποκτήσει την εξουσία του ως κυρίαρχος του σύμπαντος.

Το κέρατο της Αμάλθειας

Ο μύθος επίσης αναφέρει ότι μια μέρα καθώς η Αμάλθεια έπαιζε με το μικρό Δία, αυτός κατά λάθος της έσπασε το κέρατο. Για να μη στεναχωριέται η Αμάλθεια και ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο Δίας έκανε το σπασμένο κέρατο να είναι πάντα γεμάτο με ό,τι λαχταρούσε ο κάτοχός του. Αυτό έμεινε γνωστό στην ιστορία σαν το «κέρατο της Αμάλθειας», ένα αιώνιο σύμβολο αφθονίας.

Το κέρατο της Αμάλθειας και ο Ηρακλής

Σε μεταγενέστερο μύθο ο ήρωας Ηρακλής, γιός του Δία, έχει στην κατοχή του το κέρατο της Αμάλθειας. Ο Ηρακλής μονομάχησε με τον κερασφόρο Αχελώο για την καρδιά της Δηιάνειρας, που έγινε γυναίκα του αργότερα.

Στην διάρκεια της πάλης ο Ηρακλής έσπασε το κέρατο του Αχελώου, που αναγνώρισε την ήττα του και εγκατέλειψε την διεκδίκηση της Δηιάνειρας.

Ο Ηρακλής, μεγαλόψυχος και ευγενικός με τους εχθρούς του, συγχώρεσε τον ηττημένο Αχελώο και του επέστρεψε το κέρατο της Αμάλθειας, αλλά και το δικό του κέρατο που έσπασε στη μάχη.

Η αιγίδα, η ασπίδα από το δέρμα της Αμάλθειας

Όταν ο Δίας μεγάλωσε και διεκδίκησε την εξουσία από τον πατέρα του Κρόνο αυτό δεν έγινε αναίμακτα. Έπρεπε να αντιμετωπίσει τους Τιτάνες, που μαζί με τον Κρόνο κυβερνούσαν το σύμπαν. Σύμφωνα με τον μύθο, η Τιτανομαχία καταλήγει στην εκθρόνιση του Κρόνου και την επικράτηση του Δία και των αδελφών του, των θεών του Ολύμπου.

Σε αυτή τη μάχη ο Δίας χρειαζόταν μία κατάλληλη ασπίδα (κατ’ άλλους πανοπλία), άτρωτη και φοβερή στην όψη. Αυτή την ασπίδα την κατασκεύασε ο Ηφαιστος με τη δορά (δέρμα) της Αμάλθειας που ήταν αδιαπέραστη από τα βέλη, και πάνω της προσάρτησε το κεφάλι της Γοργόνας ή Μέδουσας, που όποιος την αντίκριζε γινόταν πέτρα.

Μετά τη σπουδαία μάχη που του έδωσε την απόλυτη εξουσία, ο Δίας έδωσε την πανοπλία του, ή αλλιώς αιγίδα, στην κόρη του Αθηνά, θεά της σοφίας.