Σχηματάρι 2010

Ομάδα εργασίας 2

Σάββατο απόγευμα

12-06-2010

Ερώτηση: Αρχικά ένας από τους συμμετέχοντες έθεσε το ερώτημα: «Θεωρείτε ότι υπάρχει υπερτίμηση της αξίας/ κόστους αγοράς ζώων που ανήκουν σε σπάνιες φυλές;

Απάντηση: Όντως υπάρχει υπερτίμηση των ζώων που έχουν πιστοποίηση βελτίωσης, η οποία όμως θεωρείται δικαιολογημένη, όπως δικαιολογημένη είναι και η υπερτιμημένη τιμή των ζώων που ανήκουν σε σπάνιες φυλές. Η αγοραπωλησία θα πρέπει να γίνεται μέσω των Συνεταιρισμών ώστε οι καταστάσεις αυτές να είναι ελεγχόμενες και να διασφαλίζεται το αποτέλεσμα. Επίσης διευκρινίστηκε ότι τα πιστοποιημένα σπάνια ζώα δεν μπορούν να πωληθούν αν δεν πάρουν έγκριση από τα Κ.Γ.Β.Ζ.

Μετακινήσεις

Ερώτηση: Είναι καλό να μετακινούνται τα κοπάδια των προβάτων σε διαφορετικά μέρη;

Απάντηση: Δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, ούτε και για τις αποδόσεις των ζώων. Η μετακίνηση γίνεται για διατροφικούς λόγους ή για λόγους ανταγωνιστικότητας/ κέρδους στην τοπική αγορά. Για παράδειγμα: Το πρόβατο Ζακύνθου μπορεί να ζήσει στη Ζάκυνθο και σε περιοχές της Ηλείας.

Το πρόβατο Σκοπέλου ζει μόνο στη Σκόπελο και τη Μαγνησία.

Το πρόβατο Φριζάρτας μετακινείται συχνά, με αποτέλεσμα δυσχέρεια στην παρακολούθησή του.

Ζώα που υπόκεινται στο πρόγραμμα παρακολούθησης «Αλέξανδρος Μπαλταζής» δεν πρέπει να μετακινούνται. Οι σπάνιες φυλές, όταν επιδοτούνται, οφείλουν να μετακινούνται σε συγκεκριμένες περιοχές, και εφόσον έχουν ενημερώσει πρώτα τα Κ.Γ.Β.Ζ. Βασική αρχή είναι να μην υπάρχει υπερμετακίνηση, ώστε να αποφεύγεται η υπερβόσκηση και η μετάδοση ασθενειών.

Ερώτηση: Τι γίνεται σε περίπτωση ασθένειας ενός μοναδικού σπάνιου κοπαδιού που πρέπει να μετακινηθεί;

Απάντηση: Δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο, αλλά εκ πείρας γνωρίζουμε ότι τα ζώα αυτά σπάνια νοσούν. Παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στις ασθένειες της περιοχής αλλά συνήθως αυξάνεται ο κίνδυνος νόσησης αν μετακινηθούν σε άλλες περιοχές.

Ερώτηση: Ζητήθηκε διευκρίνιση για τους όρους φυλή/ σειρά.

Απάντηση: Η σειρά είναι μια υποκατηγορία φυλής με πιο ομοιόμορφα χαρακτηριστικά. Για παράδειγμα, το κοπάδι με τις ομοιόμορφες κόκκινες αίγες που έδειξε ο κ. Δήμος αρχικά θα χαρακτηριστεί ως «πληθυσμός», πριν γίνει οποιαδήποτε άλλη μελέτη που θα το χαρακτηρίσει νέα φυλή ή όχι. Μόνο τα εξωτερικά χαρακτηριστικά ή η παραγωγικότητα των ζώων δεν αρκούν για τη διάκριση μιας φυλής.

Πλέον σήμερα η επιστήμη διαθέτει τη μελέτη του DNA για τη διάκριση μεταξύ των φυλών. Όμως, εξαιτίας έλλειψης χρηματικών πόρων, ανάλυση και καταγραφή του DNA στην Ελλάδα έχει γίνει μόνο σε 3 φυλές προβάτων (Χίου, Λέσβου, Άργους). Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι το κόστος μελέτης DNA σε 100 ζώα κοστίζει πάνω από 6.000 ευρώ.

Κίνητρα για τις ντόπιες φυλές

Οι ντόπιες φυλές παρουσιάζουν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα:

-          Έχουν προσαρμοστεί άριστα στο περιβάλλον, και παρουσιάζουν μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής σε αλλαγές του περιβάλλοντος, συγκριτικά με ξένες φυλές.

-          Είναι ανθεκτικές σε ασθένειες

-          Μπορούν να δώσουν πιστοποιημένα προϊόντα προέλευσης (πχ φέτα), και στο μέλλον μπορεί να αυξηθεί ο αριθμός αυτών των προϊόντων

-          Συνήθως είναι λιτοδίαιτα ζώα

-          Έχουν μικρό κόστος εκτροφής

Τα μειονεκτήματα των ντόπιων φυλών είναι ότι συνήθως, αλλά όχι πάντα, έχουν μικρότερη παραγωγικότητα σε σχέση με τα βελτιωμένα εισαγόμενα ζώα. Για το λόγο αυτό, οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι προσπαθούν να εισάγουν βελτιωμένα ζώα στα κοπάδια τους, συνήθως παρατηρούν καλύτερα αποτελέσματα στην πρώτη διασταυρωμένη γενιά, αλλά στη συνέχεια οι επόμενες γενιές δεν συνεχίζουν να βελτιώνονται με τον ίδιο ρυθμό, ενώ υπάρχει και αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης νόσου.

Είναι βασικός ο ρόλος του marketing και της διαφήμισης. Για παράδειγμα, έχει προκύψει μείζον θέμα για την ασπρόμαυρη αγελάδα, στο γάλα τη οποίας υπάρχει μια πρωτεΐνη, η καζεΐνη, την οποία ενοχοποιούν για εμφάνιση αυξημένης συχνότητας περιστατικών αυτισμού και/ή σχιζοφρένειας σε παιδιά.

Υπάρχει στη βιβλιογραφία (1930) αναφορά για μια εγχώρια φυλή αγελάδας η οποία ζούσε στην περιοχή του Στρυμώνα και ίσως και στην Κέρκυρα. Σήμερα, η αγελάδα Κατερίνης έχει εξαιρετική γαλακτοπαραγωγή.

Επιδοτήσεις

Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι οι επιδοτήσεις δεν ισχύουν επ’ αόριστον.

-          Συνήθως έχουν διάρκεια 3-5 έτη

-          Μπορούν να προκύψουν για διαφορετικά προϊόντα κάθε φορά, πχ γάλα ή κρέας

-          Είναι αναγκαίες για να συνεχίσουν οι κτηνοτρόφοι να διατηρούν τα κοπάδια τους.

-          Ταυτόχρονα χρειάζονται εμπορική ενίσχυση και σωστό marketing, πχ το Καλαρύτικο πρόβατο το οποίο δίνει με διαφορά καλύτερης ποιότητας κρέας, εντούτοις η τιμή του είναι ίδια με τα υπόλοιπα πρόβατα.

Εισαγωγή ξένων ζώων

Αποτελεί πρόβλημα, αλλά δεν φαίνεται να μπορεί να σταματήσει. Οι κτηνοτρόφοι έχουν την τάση να εισάγουν ξενικές φυλές, με αποτέλεσμα να χαλάνε την καθαρότητα των ντόπιων φυλών, ενώ συχνά δεν παίρνουν και την ποσότητα των προϊόντων που προσδοκούν. Επειδή δεν υπήρχαν πιστοποιημένα βελτιωμένα ζώα στην Ελλάδα πριν 20 χρόνια, αυτό αποτέλεσε κίνητρο και δικαιολογία για την εισαγωγή ξένων ζώων, με αποτέλεσμα την ταυτόχρονη εισαγωγή ασθενειών.

Ο κ. Δήμος ανέφερε την πληροφορία ότι σήμερα, 200 αγελάδες Συκιάς οδεύουν προς τα σφαγεία. Είναι σπάνια φυλή αλλά όχι πιστοποιημένη. Αν η φυλή αυτή είχε επιδοτηθεί, τότε θα μπορούσε κάποιος να φρενάρει τη διαδικασία σφαγής. Σε περιπτώσεις σαν αυτές οφείλει να δράσει η Αμάλθεια. Αλλά με ποιον τρόπο; Οι σταθμοί θα μπορούσαν να δώσουν λύση, αλλά στερούνται χρημάτων.

Ενδοκοινοτικό εμπόριο

Θα πρέπει μελλοντικά να εξεταστεί η δυνατότητα εξαγωγής ντόπιων φυλών. Το SAVE Foundation προσπαθεί/ σκέφτεται να δημιουργήσει ειδικές ταμπέλες πιστοποίησης των προϊόντων που προέρχονται από σπάνιες φυλές, οι οποίες θα ισχύουν για όλη την Ευρώπη, και θα μπορούν να παρακάμπτουν, ή να υπερισχύουν, έναντι της έλλειψης παρόμοιας πιστοποίησης σε εθνικό επίπεδο.

Έγινε αναφορά στο αρνάκι/ κατσικάκι Ελασσόνας: οι προϋποθέσεις ονομασίας προέλευσης αναφέρονται όχι μόνο στον τόπο εκτροφής αλλά και στην εντοπιότητα των ζώων και στον τρόπο παραγωγής των προϊόντων. Επιτρέπει τη διασταύρωση μεταξύ 2-3 ντόπιων φυλών με αποτέλεσμα ανάμιξη των φυλών, και επειδή αυτές υπόκεινται σε συνεχή έλεγχο από την ΕΕ, δεν αποκλείεται κάποια στιγμή στο μέλλον το αρνάκι Ελασσόνας να χάσει την πιστοποίηση προϊόντος προέλευσης.

Κυριακή πρωί

13-06-2010

Συστήματα εκτροφής

Συμβατική – Βιολογική – Εκτατική - Εντατική

Στην πράξη υπάρχουν 2 άξονες συστημάτων εκτροφής, και στα άκρα του κάθε άξονα βρίσκεται το κάθε σύστημα εκτροφής.

Έτσι, έχουμε στο άκρο του ενός άξονα τη συμβατική εκτροφή, σε αντιπαράθεση με τη βιολογική εκτροφή, και στον άλλο άξονα την εκτατική εκτροφή, σε αντιπαράθεση με την εντατική εκτροφή.

Η συμβατική εκτροφή αποτελεί την πλειοψηφία μονάδων εκτροφής στην Ελλάδα. Ελάχιστες μονάδες είναι βιολογικές.

Στη βιολογική εκτροφή, τα ζώα πρέπει να εκτρέφονται με βιολογικές ζωοτροφές, σε ελεγχόμενες εγκαταστάσεις, χωρίς παρουσία φυτοφαρμάκων ή λιπασμάτων στο χώρο βοσκής, και χωρίς χορήγηση αντιβιοτικών για προληπτικούς λόγους. Όμως, τα προγράμματα βιολογικής εκτροφής δεν ευνοούν τις εγχώριες φυλές, αφού δεν αποκλείουν την ένταξη ζώων άλλων φυλών.

Ερώτηση: Τι γίνεται με τις σπάνιες φυλές που ενώ διαβιούν σε συνθήκες βιολογικής εκτροφής, δεν έχουν πιστοποιηθεί ως τέτοιες;

Απάντηση: Η πιστοποίηση βιολογικής εκτροφής προϋποθέτει μεγάλο κόστος, στο οποίο δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν οι κτηνοτρόφοι μικρών κοπαδιών σπάνιων φυλών. Υπάρχει ένα νομικό κενό. Αν υπάρχουν σπάνιες φυλές που δικαιούνται να πιστοποιηθούν ως βιολογικές, τότε προτείνουμε, για τις σπάνιες φυλές που ζουν σε απομακρυσμένα νησιά, η πιστοποίηση βιολογικής εκτροφής να γίνεται από το κράτος, ώστε να απαλλαγεί από το κόστος πιστοποίησης ο εκτροφέας.

Στην εντατική εκτροφή ο κτηνοτρόφος κάνει όσο το δυνατό μεγαλύτερη χρήση πόρων για να μεγιστοποήσει την παραγωγή του, όπως πχ εξοπλισμός, κλπ. Η εκτατική εκτροφή, αντίθετα, βασίζεται σε μικρότερες εισροές πόρων, π.χ. μεγαλύτερες εκτάσεις βόσκησης, κλπ

Ερώτηση: Πως μπορεί κανείς να γνωρίζει τι ζώα έχει; Π.χ. Αν αυτά είναι προϊόν μίξης ή έχει αρκετά ζώα με τυπικά χαρακτηριστικά μιας φυλής, ως γνώμονα διάκρισης από τα άλλα;

Απάντηση: Για παράδειγμα, οι εξαφανισθείσες φυλές συνεχίζουν ακόμα και σήμερα να επιδοτούνται με βάση προεδρικό διάταγμα. Όμως υπάρχει μεγάλο κενό γνώσης. Αν, λοιπόν, έρθει κάποιος και ισχυριστεί ότι έχει ένα μικρό κοπάδι με κάποια ζώα διαφορετικά από τα άλλα, τα οποία ανήκουν σε μια φυλή που θεωρείται εξαφανισμένη, πως μπορεί κανείς να απορρίψει ή να επιβεβαιώσει τους ισχυρισμούς του; Σε ό,τι αφορά τις εξαφανισθείσες φυλές, σήμερα μπορεί να γίνει εξέταση DNA σε προϊόντα τους, πχ σε μια φλοκάτη 100 ετών ή και παλιότερη, η οποία υφάνθηκε σε περιοχή που πιθανώς ζούσαν ζώα μιας εξαφανισθείσας φυλής. Αλλά αυτό προϋποθέτει καταγραφή του DNA όλων των ελληνικών φυλών.

Ερώτηση: Πως μπορεί λοιπόν κανείς να ξεχωρίζει τι ζώα έχει;

Απάντηση: Θα πρέπει να υπάρχει πολύ καλή γνώση των φαινοτυπικών χαρακτηριστικών, να υπάρχει αρκετή εμπειρία από τους ειδικούς, και πλέον σήμερα να χρησιμοποιείται η εξέταση DNA.

Είναι ανάγκη να γίνει επιλογή και ιεράρχηση των προτεραιοτήτων, με κύρια προτεραιότητα τις αριθμητικά μικρές φυλές και την πιθανότητα ανίχνευσης και καταγραφής μιας νέας, άγνωστης ακόμα, φυλής.

Επίσης, για τις σπάνιες φυλές, θα πρέπει να δημιουργηθεί μια ομάδα εκτροφέων σε διαφορετικές περιοχές, τουλάχιστον 4-5 στον αριθμό, οι οποίοι θα ενδιαφέρονται πραγματικά για τη διατήρηση και προστασία αυτών των ζώων, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των κοπαδιών.