«Use it or loose it», με άλλα λόγια «αν δεν το αξιοποιήσεις χάνεται», είναι το σύνθημα που πρότεινε η ευρωπαϊκή οργάνωση «SAVE foundation – για τη διάσωση των αυτόχθονων φυλών ζώων».

Μια οργάνωση που δραστηριοποιείται και στη χώρα μας, σε συνεργασία με το WWF, για τη διάσωση αυτών των πολύτιμων ζώων που κινδυνεύουν όχι μόνο σε ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο.Με πρόταση της ίδιας οργάνωσης, από φέτος καθιερώθηκε η 29^η Σεπτεμβρίου ως ευρωπαϊκή ημέρα διάσωσης των αυτόχθονων φυλών ζώων. Στα πλαίσια αυτής της ημέρας-γιορτής και ενημέρωσης, η SAVE πρότεινε στους ευρωπαίους πολίτες μια σειρά από εκδηλώσεις:

Να στήνονται στα μεγάλα αστικά κέντρα μικρά περίπτερα ενημέρωσης του κοινού για την αξία των προϊόντων αυτών, αλλά και για την κατάσταση που βρίσκονται τα αυτόχθονα ζώα της χώρας. Να διανέμονται στους πολίτες φυλλάδια και πόστερς με το ίδιο περιεχόμενο. Να οργανώνονται συζητήσεις για το θέμα, σε ΜΜΕ, σε Πανεπιστήμια, σε οργανώσεις κλπ. Να γίνονται επισκέψεις σε φάρμες με σπάνια ζώα και φυτά. Να οργανώνονται αγορές προϊόντων από αυτόχθονες φυλές. Να δίνονται συνεντεύξεις τύπου για το θέμα.

Τα αυτονόητα του σήμερα και του χθες

Αν κάποιος ρωτήσει γιατί αυτά τα ζώα είναι πολύτιμα, θα πάρει μια αυτονόητη σήμερα απάντηση: Επειδή η μακρόχρονη προσαρμογή τους στις εδαφοκλιματολογικές συνθήκες του κάθε τόπου, τα κάνει ανθεκτικά και υγιή. Επειδή δεν χρειάζονται φαρμακευτική υποστήριξη. Επειδή δεν χρειάζονται ειδική διατροφή. Επειδή δεν χρειάζονται ιδιαίτερες, πολυέξοδες εγκαταστάσεις. Επειδή μπορούν να παράγουν προϊόντα ΠΟΠ  (απαραίτητη προϋπόθεση γι αυτά, είναι να προέρχονται από αυτόχθονα ζώα). Επειδή είναι πολύ κατάλληλα και για βιολογικά, αφού τα ζώα δεν επιβαρύνονται με διατροφική και φαρμακευτική αγωγή. Επειδή μπορούν να συμβάλουν και στην οικοτουριστική ανάπτυξη μιας περιοχής. Επειδή δεν ρυπαίνοιν το περιβάλλον όπως εκείνα που ζουν στις βιομηχανικές κτηνοτροφικές μονάδες.

Ευρωπαϊκό καμπανάκι για κίνδυνο εξαφάνισης των ντόπιων παραγωγικών ζώων

Κι αν ρωτήσει γιατί κινδυνεύουν, η απάντηση είναι πάλι αυτονόητη: Επειδή έχει επικρατήσει μια κερδοσκοπική αντίληψη, η οποία ούτε όρια έχει ούτε το μέλλον μοιάζει να την ενδιαφέρει, παρά μόνο το γρήγορο, το πολύ γρήγορο, κέρδος. Το γεγονός ότι τα αυτόχθονα ζώα παράγουν μεν μικρότερη ποσότητα αλλά πολύ καλύτερης ποιότητας προϊόντα, δεν φαίνεται να συγκινεί κανέναν.

Οι απαντήσεις αυτές που σήμερα θεωρούνται αυτονόητες, λίγα χρόνια πριν δεν θα ήταν. Τότε κάποιος μπορεί να κινδύνευε από την έλλειψη τροφής. Σήμερα κινδυνεύει από την ποιότητα της τροφής που τρώει σε αφθονία!

Ελληνικές «ιδιαιτερότητες»

Αυτά για την Ευρώπη. Αλλά η Ελλάδα έχει τις δικές της «ιδιαιτερότητες», όπως προκύπτει  από έρευνα που έγινε, μετά από πρόταση της SAVE, σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας:

Αιτωλοακαρνανία. Είναι από τις περιοχές που διαθέτουν μεγάλη ποικιλότητα σπάνιων φυλών αγροτικών ζώων, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για να δώσουν οικονομική άνθιση στον τόπο. Όμως ουσιαστικά δίνονται αντικίνητρα για τη διατήρησή τους, όπως:

1) Παραγωγοί γαλακτοκομικών προϊόντων, κρεοπώλες, έμποροι, μεσάζοντες, κλπ. αγοράζουν ακόμα και πιστοποιημένα βιολογικά προϊόντα, στις ίδιες τιμές με τα συμβατικά.

2) Οι ίδιοι, συχνά αρνούνται να τα αγοράσουν, ακόμα και στις τιμές των συμβατικών, επειδή η παραγωγή είναι μικρότερη. Έτσι αντί να πάνε σε μία, θα αναγκαστούν να πάνε σε δυο-τρεις κτηνοτροφικές μονάδες, για να εξασφαλίσουν την ποσότητα που χρειάζονται, πράγμα που, όπως λένε, δεν τους συμφέρει.

3) Κίνητρα δεν έχουν ούτε οι έμποροι. Το γάλα των αυτόχθονων ζώων ανακατεύεται με το γάλα των εισαγόμενων. Κι αυτό γιατί στην περιοχή δεν παράγονται βιολογικά προϊόντα, αφού δεν υπάρχει ικανοποιητική ζήτηση.

Αττική. Αντίθετα με ότι συμβαίνει στην Αιτωλοακαρνανία, υπάρχουν παραγωγοί βιολογικών προϊόντων, οι οποίοι κάνουν αυστηρό έλεγχο, προκειμένου να εξασφαλίσουν καλύτερη ποιότητα. Σύμφωνα με μαρτυρίες κτηνοτρόφων, τα προτιμούν από τα συμβατικά και έχουν την τεχνογνωσία για την παραγωγή καλής ποιότητας γαλακτοκομικών. Κι αυτό επειδή υπάρχει ικανοποιητική αγορά  να τα απορροφήσει. Μόνο που στην Αττική η κτηνοτροφία βρίσκεται εν διωγμώ, είναι ουσιαστικά παράνομη. Ως δικαιολογία προβάλλεται το γεγονός πως η βόσκηση εμποδίζει την αναγέννηση στις πολλές πια καμένες περιοχές. Αυτό θα μπορούσε να έχει βάση, αν δεν ήταν κοινό μυστικό ότι η ζημιά γίνεται από τους εμπρηστές, τους καταπατητές και όλο το κύκλωμα που μετατρέπει σε χρυσό τις πρώην δασικές εκτάσεις. Η βόσκηση, όταν είναι ελεγχόμενη, μπορεί να μην προξενεί βλάβες. Εκτός και ο κύριος λόγος της απαγόρευσης, δεν είναι αυτός που προβάλλεται αλλά αυτός που υποψιάζονται οι κτηνοτρόφοι. Ότι δηλαδή δεν ταιριάζει η κτηνοτροφία κοντά στις σικ (καταπατημένες;) περιοχές. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσθέσουμε και τη μαρτυρία κτηνοτρόφου της Αττικής όταν μας έδειξε δασική έκταση υψηλών δένυτρων η οποία σώθηκε από την ερπέκταση γειτονικής φωτιάς, επειδή οι αίγες είχαν φάει όλα τα χόρτα και είχαν «καθαρίσει» το έδαφος.

Θεσσαλία. Εδώ η κατάσταση δείχνει να είναι καλύτερη. Υπάρχει αρκετά ανεπτυγμένη καταναλωτική συνείδηση, υπάρχουν λαϊκές αγορές βιολογικών προϊόντων, καταστήματα και δίκτυα καταναλωτών που αγοράζουν προϊόντα απευθείας από τα αγροκτήματα. Να λοιπόν ένα πρότυπο, που περνά απαρατήρητο!

Μέσα σ’ αυτή την κατάσταση, μερικά ερωτήματα μοιάζουν αναπόφευκτα: Τι θα συμβεί π.χ., όταν η Ελλάδα θα έχει χάσει τα ντόπια ζώα της και δεν θα μπορεί να παράγει προϊόντα ΠΟΠ, αλλά σχεδόν ούτε και βιολογικά; Τι θα συμβεί όταν οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες θα βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση, αφού τα ζώα που εξάγουν σ’ εμάς, στον τόπο τους μπορούν να παράγουν και ποιοτικά προϊόντα; Τι θα συμβεί όταν τα προϊόντα αυτά αρχίσουν να διεκδικούν την πρώτη θέση στην αγορά ; (πράγμα που όλα δείχνουν ότι σύντομα θα γίνει, επειδή ο καταναλωτής ανησυχεί όλο και περισσότερο για το «τι τον ταΐζουν»). Η Ελλάδα ρισκάρει να βρεθεί ουραγός και μόνη σ’ αυτή την εξέλιξη;

Κατερίνα Πλασσαρά