«Η προσπάθεια για το Σαρακατσάνικο πρόβατο είναι ένα μήνυμα ώστε να μη χαθούν οι ντόπιες φυλές που είναι πολύτιμες για την παραγωγή της φέτας αλλά και λύση για την βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών» είναι το βασικό συμπέρασμα ημερίδας που πραγματοποιήθηκε στην Κομοτηνή, στις 31 Μαΐου, με αντικείμενο τη διατήρηση του Σαρακατσάνικου πρόβατου και την αξιοποίηση των προϊόντων του.
Η ημερίδα διοργανώθηκε με τη συνεργασία της Πανελλήνιας Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων (Π.Ο.Σ.Σ.), του Μορφωτικού Συλλόγου Σαρακατσάνων Θράκης και της επιστημονικής ομάδας, με συντονιστή τον Καθηγητή του ΑΠΘ, κ. Ανδρέα Γεωργούδη, που έχει δραστηριοποιηθεί για τη διατήρηση και βιώσιμη αξιοποίηση του Σαρακατσάνικου πρόβατου. Όπως επισημάνθηκε, αυτή η πρωτοβουλία που ανέλαβαν οι σύλλογοι των Σαρακατσαναίων είναι πρωτοποριακή και αξιέπαινη, καθώς για πρώτη φορά πολιτιστικοί / μορφωτικοί φορείς αναλαμβάνουν να υποστηρίξουν την προσπάθεια διάσωσης μια φυλής αγροτικών ζώων που κινδυνεύει να εξαφανισθεί.

Το Σαρακατσάνικο πρόβατο ως φυλή που κινδυνεύει από εξαφάνιση προστατεύεται από τα αντίστοιχα μέτρα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι λόγοι που οδήγησαν στη δραστική μείωση του πληθυσμού του Σαρακατσάνικου προβάτου ήταν η αστικοποίηση και ανάγκη αυτών που παρέμειναν κτηνοτρόφοι για ζώα με υψηλότερες αποδόσεις. Το Σαρακατσάνικο πρόβατο είναι μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των Σαρακατσαναίων και της χώρας μας γενικότερα, που συνεχίζεται και σήμερα. Ταυτόχρονα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι αύριο οι ανάγκες μας μπορεί να μεταβληθούν και έχουμε συμφέρον να διατηρήσουμε το γενετικό υλικό του προβάτου αυτού. Καθώς αλλάζουν οι συνθήκες, όπως συμβαίνει σήμερα με τις υψηλές τιμές των δημητριακών που ανεβάζουν κατακόρυφα το κόστος της εκτροφής στις εντατικές και ημιεντατικές εκμεταλλεύσεις, μεταβάλλονται οι ανάγκες μας και ίσως χρειαστούμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του προβάτου: την ολιγάρκεια του, την αντοχή του σε δύσκολες συνθήκες περιβάλλοντος, την ικανότητα να διανύει μεγάλες αποστάσεις και την ανθεκτικότητα του σε ασθένειες.

Στην ημερίδα επισημάνθηκε η στήριξη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε προσπάθειες που έχουν ως στόχο τη διατήρηση και βιώσιμη αξιοποίηση των ζωικών γενετικών πόρων, από τον κ. Γ. Ζαχαρόπουλο, Γενικό Διευθυντή Ζωικής Παραγωγής του ΥΑΑΤ. Επίσης, παρουσιάσθηκε από τον κ. Α. Γεωργούδη, Καθηγητή του ΑΠΘ, το διεθνές πλαίσιο για τη βιώσιμη αξιοποίηση και ανάπτυξη των ζωικών γενετικών πόρων για τα τρόφιμα και τη γεωργία. Ο κ. Μ. Ανυφαντάκης, Καθηγητής και Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Γάλακτος, παρουσίασε το ιστορικό της κατοχύρωσης της φέτας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Δρ. Σ. Μπελιμπασάκη, Διευθύντρια του Ινστιτούτου Κτηνιατρικών Ερευνών του ΕΘΙΑΓΕ, πρόβαλε τις δυνατότητες στήριξης και αύξησης του εισοδήματος των κτηνοτρόφων με τη διατήρηση των παραδοσιακών μεθόδων επεξεργασίας του γάλακτος. Το πρώτο μέρος της ημερίδας έκλεισε με την παρουσίαση από τον κ. Κ. Ζέρβα, εκπρόσωπο του Ελληνικού Οργανισμού Γάλακτος, των δράσεων που έχει αναλάβει ο οργανισμός για την προβολή των προϊόντων της προβατοτροφίας.

Το δεύτερο μέρος της ημερίδας περιλάμβανε εισηγήσεις για το Σαρακατσάνικο πρόβατο και τις προτάσεις διατήρησής του. Η εισήγηση του κ. Δ. Βλαχογιάννη, γεωπόνου και μέλους της Διεύθυνσης Σαρακατσάνικων Μελετών, αναφερόταν στους φυσικούς βοσκοτόπους, τη χλωρίδα και διαχείριση από το τσελιγκάτο. Ο υποψήφιος διδάκτορας του Α.Π.Θ. κ. Δημήτρης Δερβίσης, παρουσίασε στοιχεία για τα χαρακτηριστικά της φυλής, καθώς και για την κατάσταση που επικρατεί στην Ελλάδα και σε χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, ενώ η ημερίδα έκλεισε με την παρουσίαση από τη Δρ. Χριστίνα Λίγδα, ερευνήτριας του ΕΘΙΑΓΕ, των συγκεκριμένων δράσεων που έχουν σχεδιασθεί για τη διατήρηση και βιώσιμη αξιοποίηση της φυλής,.

Τα συμπεράσματα από τη συζήτηση που ακολούθησε είναι ότι οι προσπάθειες για τη διατήρηση του Σαρακατσάνικου προβάτου δεν θα πρέπει να έχουν ως στόχο τη διατήρηση της φυλής ως μουσειακό αντικείμενο, αλλά τη διατήρησή της μέσα σε παραγωγικά συστήματα ανταγωνιστικά και ελκυστικά για τους νέους κτηνοτρόφους.

Τα κύρια στάδια των δράσεων για τη διατήρηση και βιώσιμη αξιοποίηση της φυλής, είναι η απογραφή και ο χαρακτηρισμός της φυλής και η δημιουργία οργάνωσης εκτροφέων της φυλής, η οποία θα αναλάβει το γενεαλογικό βιβλίο της φυλής και το πρόγραμμα βελτίωσης. Ο στόχος του προγράμματος βελτίωσης είναι η διατήρηση των χαρακτηριστικών της φυλής που συνδέονται με το χαμηλό κόστος παραγωγής, η διατήρηση της σύνδεσης με την περιοχή εκτροφής, ώστε τα προϊόντα να έχουν προστιθέμενη αξία και η διατήρηση της περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας των παραγωγικών συστημάτων.

Σύμφωνα με τις σύγχρονες τάσεις οι κτηνοτρόφοι δεν είναι μόνο παραγωγοί βασικών ειδών διατροφής, αλλά επίσης, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, παράγοντας προστασίας του περιβάλλοντος και της διατήρησης της παράδοσης και της ιδιαιτερότητας των περιοχών, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Στο νέο οικονομικό πλαίσιο που διαμορφώνεται, οι προτάσεις για τη διατήρηση και βιώσιμη αξιοποίηση των φυλών των αγροτικών ζώων συνεισφέρουν στην οικονομική ανάπτυξη της υπαίθρου και ειδικότερα των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών που απειλούνται με εγκατάλειψη. Το κεντρικό συμπέρασμα της ημερίδας μπορεί να διατυπωθεί ως «Παράδοση και εκσυγχρονισμός των προβατοτροφικών παραγωγικών συστημάτων: η λύση για τη βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών».